Als werknemer bouw je vaak automatisch pensioen op via een pensioenfonds, waarbij je werkgever meebetaalt. Als zzp’er valt die automatische opbouw weg — tenzij je zelf actief stappen onderneemt, bouw je naast de AOW geen aanvullend pensioen op. Dat is precies waarom zoveel zelfstandigen achteraf merken dat hun pensioen flink lager uitvalt dan verwacht.

Een vuistregel is dat je rond de 70% van je laatste inkomen nodig hebt om je levensstandaard na pensionering vol te houden. Reken uit wat je maandelijkse uitgaven nu zijn, trek daar de kosten van af die wegvallen (zoals een hypotheek die is afgelost), en je hebt een eerste indicatie van je benodigde pensioeninkomen.

Als zzp’er heb je meerdere opties: een lijfrente bij een verzekeraar of bank, beleggen in een pensioenbeleggingsrekening, vrijwillig aansluiten bij een pensioenfonds (in sommige branches mogelijk), of je onderneming zelf als pensioenpotje beschouwen door ’m op termijn te verkopen. De meeste zzp’ers combineren twee of meer van deze opties.

Stel: je wil op je pensioengerechtigde leeftijd € 1.000 per maand extra naast je AOW. Bij een resterende opbouwperiode van 25 jaar en een gemiddeld rendement van 4%, moet je hiervoor grofweg € 300 tot € 400 per maand opzij zetten — het exacte bedrag hangt af van je startleeftijd en gekozen beleggingsvorm. Hoe eerder je begint, hoe minder je maandelijks nodig hebt dankzij het rente-op-rente-effect.

Iedereen die in Nederland heeft gewoond of gewerkt, bouwt AOW op als basispensioen vanuit de overheid — ook zzp’ers. De AOW is echter vaak niet voldoende om je levensstandaard te behouden, en dient vooral als basis waar je eigen aanvullende pensioenopbouw bovenop komt.

Ik heb zelf gekozen voor een combinatie: een deel van mijn winst gaat automatisch naar een beleggingsrekening specifiek voor mijn pensioen, en daarnaast bouw ik vermogen op in mijn onderneming zelf. Die spreiding voelt voor mij veiliger dan volledig vertrouwen op één vorm van opbouw — mocht een van de twee tegenvallen, dan heb ik nog steeds een tweede been om op te staan.

Op welke leeftijd moet ik beginnen met pensioen opbouwen?
Hoe eerder je begint, hoe minder je maandelijks nodig hebt door het rente-op-rente-effect. Begin bij voorkeur al in je eerste jaren als ondernemer, ook al is het bedrag in het begin nog klein.

Is een lijfrente fiscaal aantrekkelijk?
Ja, de premie voor een lijfrente is vaak (deels) fiscaal aftrekbaar via de jaarruimte of reserveringsruimte, wat het opbouwen van pensioen als zzp'er fiscaal voordeliger maakt.

Kan ik mijn onderneming zien als pensioenvoorziening?
Sommige zzp'ers rekenen op de verkoopwaarde van hun onderneming als pensioen, maar dit is risicovol omdat de waarde onzeker is. Het wordt afgeraden om hier volledig op te vertrouwen.

Hoeveel AOW krijg ik als zzp'er?
De hoogte van je AOW hangt af van hoeveel jaar je in Nederland hebt gewoond of gewerkt, niet van je ondernemersstatus — zzp'ers bouwen dus dezelfde AOW op als werknemers.

Kan ik pensioen opbouwen en tegelijk sparen voor een buffer?
Ja, en het is zelfs aan te raden om dit te combineren — een buffer voor de korte termijn en pensioenopbouw voor de lange termijn dienen verschillende doelen en kunnen prima naast elkaar bestaan.