Zzp staat voor "zelfstandige zonder personeel" — een ondernemer die zijn of haar bedrijf alleen runt, zonder personeel in dienst. Formeel is een zzp’er meestal ingeschreven als eenmanszaak bij de Kamer van Koophandel, en werkt voor eigen rekening en risico. Een goed startpunt is simpelweg een paar uur uittrekken om alle verplichtingen op een rij te zetten, voordat je je eerste factuur verstuurt.

Een zzp’er bepaalt zelf zijn tarief, werktijden en opdrachtgevers, draagt zelf het ondernemersrisico (zoals het risico op geen opdrachten), en is zelf verantwoordelijk voor belastingaangiftes, verzekeringen en pensioenopbouw. Dat maakt het ondernemerschap vrij, maar ook behoorlijk zelfstandig qua verantwoordelijkheid. Denk hierbij ook aan praktische zaken zoals het aanvragen van een btw-nummer en het inrichten van een overzichtelijke administratie vanaf je allereerste factuur.

Een werknemer werkt onder gezag van een werkgever, heeft recht op loondoorbetaling bij ziekte en bouwt automatisch pensioen op. Een zzp’er heeft geen gezagsverhouding met opdrachtgevers, en moet zelf voorzieningen treffen voor zaken als ziekte, pensioen en vakantiedagen. Ook is het slim om meteen bij de inschrijving na te denken over je btw-tarief en of de kleineondernemersregeling (KOR) interessant voor je is.

In de praktijk worden zzp’er en freelancer vaak door elkaar gebruikt, maar zzp’er is de officiële, juridisch-fiscale term, terwijl freelancer meer een informele aanduiding is voor hetzelfde soort zelfstandig ondernemerschap — zie ons artikel over het verschil tussen zzp’er en freelancer voor de nuances.

Je wordt zzp’er door je in te schrijven bij de Kamer van Koophandel als eenmanszaak. Daarna krijg je automatisch een btw-nummer van de Belastingdienst, en ben je verantwoordelijk voor je eigen administratie, facturatie en belastingaangiftes.

Toen ik zelf de overstap maakte van werknemer naar zzp’er, onderschatte ik hoeveel er ineens zelf geregeld moest worden — van btw-aangifte tot mijn eigen verzekeringen. Wat ik achteraf het meest waardevol vond, was vooraf goed uitzoeken wat er precies bij het zzp-schap komt kijken, in plaats van al doende te ontdekken wat ik was vergeten.

Moet ik me inschrijven bij de KVK om zzp'er te worden?
Ja, inschrijving bij de Kamer van Koophandel is verplicht om officieel als zzp'er te mogen ondernemen en te factureren.

Kan ik zzp'er zijn naast een vaste baan?
Ja, dat kan, zolang je dit combineert binnen de grenzen van je arbeidscontract en eventuele concurrentiebedingen — zie ons artikel over loondienst en zzp combineren.

Is zzp'er zijn hetzelfde als een eigen bv hebben?
Nee, de meeste zzp'ers hebben een eenmanszaak, terwijl een bv een aparte rechtspersoon is met andere fiscale en juridische gevolgen.

Hoeveel zzp'ers zijn er in Nederland?
Nederland telt meer dan 1,2 miljoen zzp'ers, en dit aantal groeit al jaren gestaag, verspreid over vrijwel alle sectoren en beroepsgroepen.

Kan ik als zzp'er ook personeel aannemen?
Ja, dat kan, maar zodra je structureel personeel in dienst hebt, val je formeel niet meer onder de term zzp'er (zelfstandige zonder personeel), ook al blijft je rechtsvorm mogelijk een eenmanszaak.

Betaalt een zzp'er meer of minder belasting dan een werknemer?
Dat hangt af van je winst en de aftrekposten waar je gebruik van maakt, zoals de zelfstandigenaftrek. Over het algemeen betaal je als zzp'er over een vergelijkbaar inkomen relatief minder belasting dan een werknemer, dankzij deze fiscale voordelen.